Crohn Hastalığı Türleri Nelerdir? Bilmeniz Gereken 5 Farklı Crohn Tipi

Getting your Trinity Audio player ready...

Crohn hastalığı, sindirim sistemini kronik olarak etkileyen önemli bir inflamatuar bağırsak rahatsızlığıdır. Tıp dünyasında tek bir Crohn hastalığı profilinden bahsedemeyiz. Çünkü uzmanlar bu rahatsızlığı, sindirim kanalında yerleştiği bölgeye göre 5 farklı ana türe ayırır. Üstelik her türün kendine has belirtileri, riskleri ve tedavi yaklaşımları vardır.

Hastalığın hangi bölgede yoğunlaştığını bilmek, doğru tedavi planı uygulamak açısından hayati önem taşır. Bu yüzden rehberimizde, WebMD verileri ışığında Crohn hastalığının 5 türünü, belirtilerini ve farklarını detaylıca inceliyoruz.

1. İleokolit (Ileocolitis)

İleokolit, Crohn hastalığının en yaygın türüdür. Nitekim tüm hastaların yaklaşık yarısında bu tip tutulum öne çıkar. Söz konusu rahatsızlık, ince bağırsağın son kısmı olan “ileum” ile kalın bağırsağın (kolon) bir bölümünü aynı anda etkiler.

• Belirtileri: Karın ağrısı, kramplar, ishal ve açıklanamayan kilo kaybı hastaları en çok zorlayan şikayetlerdir. Ağrı genellikle karnın sağ alt veya orta bölgesinde yoğunlaşır.
• Tedavi Yaklaşımı: Doktorlar kortikosteroidler, anti-inflamatuar ilaçlar ve bağışıklık sistemini düzenleyen ilaçlar reçete eder. İlaçların yetersiz kaldığı durumlarda ise uzmanlar cerrahi müdahale seçeneğini değerlendirir.

2. İleit (Ileitis)

Bu hastalık modeli, kalın bağırsak yerine sadece ince bağırsağın son kısmı olan ileum bölgesinde hasar yaratır. Ayrıca ileit, ince bağırsak ile kalın bağırsak arasındaki “ileoçekal kapakçığı” da hedef alabilir.

• Belirtileri: Şiddetli kilo kaybı, kronik ishal ve karın krampları ön plandadır. Ağır vakalarda bağırsak duvarında ülser adı verilen yaralar meydana gelir. Sonuç olarak bu yaralar, fistül adı verilen ve bağırsak ile diğer organlar arasında açılan anormal tünellere yol açar. Sağ alt karındaki apse oluşumu da ağrıyı ciddi ölçüde artırır.
• Tedavi Yaklaşımı: Uzmanlar diğer türlere benzer ilaç kombinasyonları uygular. Eğer fistül oluşumu varsa, vücuttaki inflamasyonu azaltan biyolojik ajanlar (Anti-TNF tedavileri) öncelikli tercih haline gelir.

3. Gastroduodenal Crohn Hastalığı

Nadir görülen bu tür, mideyi ve ince bağırsağın ilk kısmı olan duodenumu (oniki parmak bağırsağı) etkiler. Birçok hastada hastalığa özgü hiçbir belirti ortaya çıkmaz. Dolayısıyla basit bir hazımsızlık gibi algılandığı için doktorların teşhis koyması oldukça zordur.

• Belirtileri: Hastalar mide bulantısı, kusma, iştah kaybı, hazımsızlık ve kilo kaybı yaşar. Bağırsakta daralma (striktür) oluşursa yiyecekler bağırsaktan geçemez. Böylece hastada şiddetli kusmalar başlar.
• Tedavi Yaklaşımı: Standart ilaçların yanı sıra, doktorlar daralan bölgeleri genişletmek için endoskopik balon dilatasyonu yöntemini kullanır. Balon yöntemi işe yaramazsa hekimler cerrahi operasyon planlar.

4. Jejunoileit (Jejunoileitis)

Jejunoileit, ince bağırsağın üst ve orta kısmı olan “jejunum” bölgesinde iltihaplı alanlar oluşturur. Mevcut tür genellikle sindirim sisteminde ciddi daralmalara yol açan, agresif seyirli bir Crohn tipidir.

• Belirtileri: Yemeklerden sonra başlayan şiddetli karın krampları, yoğun ishal ve kronik karın ağrısı en belirgin şikayetlerdir. Üstelik hastalar besin emilim bozukluğuna bağlı hızlı kilo kaybı yaşar.
• Tedavi Yaklaşımı: Hastalık daha sert seyrettiği için doktorlar agresif bir tedavi protokolü seçer. Örneğin Anti-TNF eklentilerinin yanında thiopurine grubu bağışıklık baskılayıcı ilaçları tedaviye dahil ederler.

5. Crohn Koliti (Granülomatöz Kolit)

Bahsi geçen tür, ince bağırsağa hiç dokunmadan sadece kalın bağırsak (kolon) üzerinde hasar bırakır. Crohn koliti olan hastalar, bağırsak florasının bozulması nedeniyle bakteriyel ve mantar enfeksiyonlarına karşı savunmasız kalır.

• Belirtileri: Şiddetli ishal, dışkıda kan (rektal kanama), eklem ağrıları ve ciltte oluşan lezyonlar ayırt edici özelliklerdir. Bununla birlikte anüs çevresinde ülser, fistül ve apseler sıkça gelişir.
• Tedavi Yaklaşımı: İlaç ve diyet planlamasının yanında, hastaların düzenli kolonoskopi ve MRI takipleri yaptırması hayati önem taşır. Özellikle biyolojik ilaçlar bu hastalarda yüksek başarı gösterir.

Crohn Hastaları İçin Yaşam Tarzı ve Beslenme Önerileri

Bu hastalığın hangi türüne sahip olursanız olun, günlük alışkanlıklarınızı düzenlemek hastalık ataklarını büyük oranda azaltır. Bu amaçla uygulayabileceğiniz temel ipuçları şunlardır:

1. Beslenme Günlüğü Tutun: Hangi yiyeceklerin sizde gaz, ağrı veya ishal yaptığını not edin. Sonrasında o gıdalardan tamamen uzak durun.
2. Az ve Sık Beslenin: Büyük porsiyonlar yerine gün içine yayılmış küçük öğünleri tercih edin. Çünkü porsiyonları küçültmek sindirim sisteminizin yükünü hafifletir.
3. Lif ve Sıvı Dengesi: Atak dönemlerinde düşük lifli besinleri seçin. Vücudunuzun susuz kalmaması için gün içinde bol bol su için.
4. Zararlı Alışkanlıkları Bırakın: Alkol, kafein ve sigara tüketimi bağırsak iltihabını doğrudan tetikler. Sigarayı bırakmak, atak sıklığını ciddi oranda düşürür.

Kaynak: https://www.webmd.com/ibd-crohns-disease/crohns-disease/5-types-crohns-disease