Gastroparezi (Mide Felci) Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Getting your Trinity Audio player ready...

Gastroparezi, midenizin yiyecekleri normal bir şekilde boşaltamadığı bir hastalıktır. Belirtileri arasında mide ekşimesi, bulantı, kusma ve yemek yerken çabuk doyma hissi yer alır. Tedaviler arasında ilaçlar ve muhtemelen ameliyat yer alır.

Gastroparezi, midenizin yiyecekleri normal bir şekilde boşaltamadığı bir hastalıktır. Tıp dünyasında bu durum kısmi mide felci olarak da adlandırılır. Hastalığa sahip kişilerin hasarlı sinirleri ve kasları normal bir güçle çalışamaz. Bu koordinasyon eksikliği, sindirim sistemindeki yiyecek hareketlerini yavaşlatır.

Bu durum, özellikle uzun süredir diyabet (şeker) hastası olan kişilerde yaygın görülür. Ancak farklı rahatsızlıklar da bu hastalığı tetikleyebilir. Gastroparezi genellikle yanlış teşhis edilir. Hekimler bu durumu bazen ülser, mide ekşimesi veya alerjik reaksiyonlarla karıştırabilir. Diyabeti olmayan kişilerde ise bu tabloya genellikle asit reflüsü eşlik eder.

Gastropareziye Ne Sebep Olur?

Gastroparezinin temel nedeni, vagus sinirinde meydana gelen hasar dahil olmak üzere sinir hasarlarıdır. Vagus siniri, normal şartlarda mide kaslarınızı kasarak yiyeceklerin sindirim sisteminde ilerlemesini sağlar. Ancak gastroparezi vakalarında, özellikle yüksek kan şekeri (diyabet) bu sinire zarar verir. Sinir hasarı sebebiyle mide ve bağırsak kasları düzgün çalışamaz. Sonuç olarak yiyeceklerin midenizden bağırsaklarınıza geçişi zorlaşır.

Hastalığın diğer yaygın nedenleri şunlardır:

• Viral enfeksiyonlar,
• Vagus sinirine zarar veren mide ve karın ameliyatları,
• Narkotik ağrı kesiciler ve bazı antidepresan ilaçlar,
• Amiloidoz (organlarda protein birikmesi) ve skleroderma (bağ dokusu bozukluğu).

Gastroparezi Belirtileri Nelerdir?

Mide felci yaşayan hastalar genellikle şu belirtilerden şikayet eder:

• Mide ekşimesi veya asit reflüsü,
• Sıklaşan mide bulantısı ve sindirilmemiş yiyecekleri kusma,
• Yemek yerken çok çabuk doyma (erken doyma hissi),
• Karında şişkinlik, gaz ve kronik karın ağrısı,
• İştahsızlığa bağlı hızlı kilo kaybı,
• Kan şekeri seviyelerini yönetmekte zorlanma.

Gastroparezinin Komplikasyonları Nelerdir?

Midenin zamanında boşalamaması vücutta farklı sağlık sorunlarına yol açar. Midede çok uzun süre kalan yiyecekler zamanla mayalanır. Bu durum midenizde zararlı bakteri üremesine zemin hazırlar.

Ayrıca midenizdeki yiyecek artıkları sertleşerek bezoar adı verilen katı kütlelere dönüşebilir. Bezoarlar, yiyeceklerin ince bağırsağa geçmesini engelleyen ciddi tıkanıklıklar yaratır.

Hem diyabeti hem de gastroparezisi olan kişilerde kan şekeri kontrolü tamamen zorlaşır. Yiyecekler uzun süre bekledikten sonra aniden ince bağırsağa girdiğinde kan glikoz seviyeleri çok hızlı yükselir. Hastalık ayrıca aşırı susuzluğa (dehidrasyon) ve yetersiz beslenmeye (malnütrisyon) neden olur.

Gastroparezi Teşhisi ve Testleri

Doktorunuz öncelikle belirtilerinizi ve tıbbi geçmişinizi inceler. Ardından fiziksel muayene yapar ve kan şekeri seviyenizi ölçmek için testler ister. Kesin teşhis için uzmanlar şu ileri tetkikleri kullanır:

• Dört Saatlik Katı Mide Boşalma Çalışması: Bu test, yiyeceklerin midenizden geçiş süresini ölçer. Sağlık teknisyeni size radyoaktif izotopla işaretlenmiş özel bir yemek verir. Yemeğin ardından midenizin anlık görüntüleri alınır. Bu çekim işlemi birinci, ikinci ve dördüncü saatlerde tekrarlanır.
• SmartPill (Akıllı Kapsül): İçinde küçük bir elektronik cihaz bulunan bir kapsüldür. Bu kapsülü yutarsınız. Cihaz sindirim sisteminizde ilerlerken, yiyeceklerin hareket hızına dair verileri üzerinizdeki bir alıcıya gönderir.

Gastroparezi Nasıl Tedavi Edilir?

Gastroparezi kronik, yani uzun süreli bir rahatsızlıktır. Mevcut tedaviler genellikle hastalığı tamamen ortadan kaldırmaz. Ancak belirtilerinizi hafifletmeye ve yaşam kalitenizi artırmaya yardımcı olur. Diyabet hastalarının mide sorunlarını azaltmak için öncelikle kan şekerini düzene sokması gerekir.

Doktorlar tedavi sürecinde şu ilaçlardan yararlanabilir:

• Reglan: Yemeklerden önce alınan bu ilaç, mide kaslarını kasarak yiyeceklerin dışarı çıkmasını kolaylaştırır. Kusma ve bulantıyı azaltır. (İshal ve nadiren sinirsel yan etkiler gösterebilir).
• Eritromisin: Mide kasılmalarını tetikleyen bir antibiyotiktir. Yiyeceklerin hareketine yardımcı olur.
• Antiemetikler: Doğrudan mide bulantısını engellemek için kullanılan ilaçlardır.

Gastroparezi İçin Cerrahi Yöntemler

İlaç tedavisine rağmen kusma ve bulantısı geçmeyen hastalar için cerrahi seçenekler değerlendirilir:

• Gastrik Elektrik Stimülasyonu (Mide Pili): Cerrahlar karnınıza küçük bir cihaz yerleştirir. Bu cihaz, mide kaslarınıza hafif elektrik şokları göndererek kusmayı kontrol altına alır. Cihazın pili ortalama 10 yıl dayanır.
• Gastrik Bypass: Bu ameliyatla midenin üst kısmında küçük bir kese oluşturulur ve ince bağırsak buraya bağlanır. Obezite ve diyabeti olan hastalarda bu yöntem ilaçlardan daha etkili sonuçlar verir.

Yeni Tedavi Yöntemleri ve Beslenme Tüpleri

• Per Oral Piloromiyotomi (POP): Bu işlem cerrahi kesi olmadan, endoskop yardımıyla ağızdan girilerek yapılır. Uzmanlar midenin çıkış kapakçığı olan piloru keser. Böylece yiyecekler ince bağırsağa daha rahat geçer.
• Jejunostomi (Beslenme Tüpü): Çok ciddi vakalarda tercih edilir. Cerrahlar karnınızdan ince bağırsağınıza doğrudan bir tüp yerleştirir. Besinler mideye uğramadan direkt bağırsağa ulaşır. Genellikle geçici bir çözümdür.
• Parenteral (Damardan) Beslenme: Besin maddelerinin göğüsteki bir damardan, kateter yoluyla doğrudan kan dolaşımına verilmesidir. Ağır vakalarda geçici olarak uygulanır.

Gastroparezi Diyeti: Beslenme Nasıl Olmalı?

Mide felci semptomlarını kontrol altında tutmanın en etkili yolu günlük beslenme alışkanlıklarını değiştirmektir. Hastaların uygulayabileceği temel beslenme stratejileri şunlardır:

• Porsiyonları Küçültün: Günde 3 büyük öğün yerine 6 küçük öğün tüketin. Az miktarda yiyecek tüketmek midenin yükünü azaltır ve sindirimi kolaylaştırır.
• Gıdaların Dokusuna Dikkat Edin: Sıvı veya püre haline getirilmiş yiyecekleri tercih edin. Örneğin, bütün bir elma yemek yerine elma püresi tüketmek midenizi yormaz.
• Yağ ve Lif Tüketimini Sınırlandırın: Yağlı yiyecekler sindirimi ciddi şekilde yavaşlatır. Lifli gıdaların ise parçalanması zordur. Bu nedenle yüksek yağ ve yüksek lif içeren besinlerden uzak durun.

Yararlanılan Kaynaklar:

1- Mayo Clinic

2 – WebMD